Drinkwater
publiek bezit
Nederland telt 10 drinkwaterbedrijven. Ze leveren samen drinkwater aan 8.991.253 aansluitingen met een gezamenlijke omzet van € 2,2 mrd. Privatisering is verboden — alle bedrijven zijn in handen van provincies en gemeenten.
Drinkwater is in Nederland een publieke nutsvoorziening. Artikel 1 van de Drinkwaterwet (2011) verbiedt expliciet dat private partijen meer dan 50% van aandelen in een drinkwaterbedrijf bezitten. Alle negen bedrijven zijn volledig eigendom van provincies en/of gemeenten in het verzorgingsgebied.
Toezicht op kwaliteit wordt uitgeoefend door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en het RIVM. De bedrijven zijn geen winst-uitkerende entiteiten — eventuele overschotten worden geherinvesteerd in infrastructuur. Tarieven worden niet centraal vastgesteld: elk bedrijf stelt zijn eigen tarief vast, waardoor er regionale verschillen bestaan van soms meer dan 30%.
Grootste drinkwaterbedrijf van Nederland. Produceert drinkwater uit grondwater in de zandgebieden van het midden en noorden van het land. Levert 352,9 mln m³ per jaar.
Drinkwaterproductie uit oevergrondwater (Maas) en duinwater. Levert ook industriewater aan de Rotterdamse haven.
Drinkwaterbedrijf voor heel Noord-Brabant. Wint water uit grondwater in de zandgronden van Brabant. Een van de goedkoopste aanbieders van Nederland.
Drinkwaterbedrijf én natuur- en recreatiebeheerder voor Noord-Holland (excl. Amsterdam). Beheert ~20.000 ha duinen en bossen naast de waterwinning. Omzet omvat drinkwater (€232 mln) + natuur/recreatie (€59 mln).
Unieke combinatie: drinkwater én waterbeheer in één organisatie. Levert drinkwater aan Amsterdam en voert ook de taken van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht uit (rioolwaterzuivering, dijken, peilbeheer).
Wint drinkwater in de duinen (Waterleidingduinen bij Katwijk). Voorziet Den Haag, Westland en omliggende gemeenten. Beheert ook 2.420 ha duinnatuur.
Drinkwaterproductie uit grondwater en Maaswater voor heel Limburg. Werkt samen met Belgisch drinkwaterbedrijf Pidpa.
Wint water uit de oever van de Hollandsche IJssel nabij Gouda. Voorziet Midden-Holland en een deel van Zuid-Holland en Utrecht.
Drinkwaterbedrijf voor de provincie Groningen. Wint water uitsluitend uit grondwater in de Groningse zandgebieden.
Drinkwaterbedrijf voor de provincie Drenthe. Wint water uitsluitend uit grondwater in de Drentse zandgebieden.
Bron: jaarverslagen respectievelijke bedrijven (Vitens: FY2025; WbG/Dunea/Oasen/WMD: FY2024; overige: FY2023–2024 benadering). FTE- en omzetcijfers zijn benaderingen. Tarieven betreffen uitsluitend het variabele tarief (per m³) — exclusief vastrecht/abonnement.
De tarieven in de tabel zijn uitsluitend de variabele component (verbruikstarief per m³), exclusief het vaste jaarlijkse aansluitingstarief (vastrecht). De totale jaarrekening voor een gemiddeld huishouden (120 m³/jaar) verschilt daardoor meer dan de tabel doet vermoeden. WMD (Drenthe) hanteert het hoogste variabele tarief; Vitens en Brabant Water de laagste.
Er is geen nationale tariefregulering. De ILT toetst of tarieven kostendekkend zijn en niet bovenmatig — een maximumprijs bestaat niet. Drinkwaterbedrijven mogen geen winst uitkeren aan aandeelhouders.