European Rail Traffic Management System (ERTMS)
De uitrol van ERTMS vervangt het verouderde analoge treinbeveiligingsysteem en zorgt voor modernisering van de treinbeveiliging op basis van Europese afspraken. Het is een digitaal, robuust en toekomst-vast beveiligingssysteem dat geschikt is voor meer treinverkeer. De uitrol van ERTMS is niet alleen een overgang naar een nieuw systeem, maar vereist ook aanpassingen in de werkwijze en organisatie van alle partijen in de sector. Naar aanleiding van dreigende forse uitloop van de planning en stijging van de kosten eind 2022 wordt de aanpak van de uitrol van ERTMS in Nederland herzien. De uitrol van ERTMS is opgedeeld in kleinere stappen, ook wel 'tranches' genoemd. De eerste tranche zal grofweg bestaan uit al het werk dat nodig is om met ERTMS te rijden op de Noordelijke lijnen, twee proefbaanvakken op Harlingen Haven – Leeuwarden en op de Zeeuwse Lijn (wat voorheen op de Hanzelijn was) en het baanvak Kijfhoek - Belgische grens. In de eerste tranche ligt de nadruk op het stapsgewijs leren van de implementatie van ERTMS, en vooral op het veilig en efficiënt laten rijden van treinen met ERTMS op het bestaande netwerk. De inhoud van de volgende tranches moet nog worden vastgesteld. Op dit moment wordt gewerkt aan de voorbereiding van tranche 2. De treinen die in aanraking komen met de baanvakken en emplacementen waar ERTMS wordt ingevoerd, moeten aangepast worden. Naar schatting zullen gedurende de looptijd van het Programma ERTMS ruim 1.300 treinen en locomotieven worden omgebouwd of opgewaardeerd. Het is niet nodig om nieuwe treinen om te bouwen omdat alle nieuwe treinen in Europa verplicht zijn om te worden voorzien van ERTMS, behalve treinen die uitsluitend bedoeld zijn voor binnenlands gebruik en onderhoudsmaterieel. De Kamer wordt (conform het beheersmodel Grote Projecten) halfjaarlijks geïnformeerd door een voortgangsrapportage (VGR) over de voortgang van het programma. De drieëntwintigste VGR is te vinden via: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2025/09/29/23e-voortgangsrapportage-ertms.
In mei 2019 nam het kabinet Rutte-III het besluit om het verouderde analoge treinbeveiligingssysteem, bekend als Automatische treinbeïnvloeding (ATB), te vervangen door het modernere European Rail Traffic Management System (ERTMS). Deze stap is onderdeel van de bredere inspanningen van Nederland, samen met andere EU-lidstaten, om een uniforme Europese spoorwegruimte te realiseren. De implementatie van ERTMS speelt een cruciale rol in het verminderen van de barrières voor internationaal treinverkeer. Daarnaast is het een noodzakelijke vervanging van de huidige, verouderde systemen. De digitalisering van de treinbeveiliging is essentieel voor het intelligent en duurzaam vergroten van de toekomstige capaciteit van het spoorwegnet.
Tijdlijn van budget-wijzigingen en voortgangsrapportages — direct uit het dashboard.
- 31 december 2025Rapportage€3523,0 mlnVerschil tussen initieel en actueel komt door diverse redenen. Informatie hierover is te vinden in de diverse voortgangsrapportages die halfjaarlijks voor ERTMS aan de Tweede Kamer worden verstuurd. In dit overzicht wordt gerapporteerd over het beschikbare programmabudget. Deze bedroeg in de 23e voortgangsrapportage €3.523 miljoen. In VGR 23 wordt ook inzicht gegeven in de raming van de programmakosten.
- 31 december 2024Rapportage€2879,0 mlnVerschil tussen initieel en actueel komt door diverse redenen. Informatie hierover is te vinden in de diverse voortgangsrapportages die halfjaarlijks voor ERTMS aan de Tweede Kamer worden verstuurd. In dit overzicht wordt gerapporteerd over het beschikbare programmabudget. Deze bedroeg in de 21e voortgangsrapportage € 2.879 miljoen. In VGR 21 is aangegeven dat de raming van de programmakosten is gestegen naar € 3.880 miljoen.
- 31 december 2023Rapportage€2696,5 mlnVerschil tussen initieel en actueel komt door diverse redenen. Informatie hierover is te vinden in de diverse voortgangsrapportages die halfjaarlijks voor ERTMS aan de Tweede Kamer worden verstuurd. In dit overzicht wordt gerapporteerd over het beschikbare programmabudget. Deze bedroeg in de 19e voortgangsrapportage 2.696,5 miljoen. In VGR 18 is aangegeven dat de raming van de programmakosten is gestegen naar € 3.624 miljoen.
- 30 juni 2023Rapportage€2689,8 mlnVerschil tussen initieel en actueel komt door diverse redenen. Informatie hierover is te vinden in de diverse voortgangsrapportages die halfjaarlijks voor ERTMS aan de Tweede Kamer worden verstuurd. In dit overzicht wordt gerapporteerd over het beschikbare programmabudget. Deze bedroeg in de 18e voortgangsrapportage 2.689,8 miljoen. In VGR 18 is ook aangegeven dat de raming van de programmakosten is gestegen naar € 3.624 miljoen.
- 31 december 2022Rapportage€2531,5 mlnHet verschil tussen de initieel en actueel geschatte kosten komt onder andere door indexering naar een nieuw prijspeil (meer informatie over de oorzaken is te lezen in de diverse voortgangsrapportages). Daarnaast blijkt uit de eerste bevindingen van de herijkte kostenraming een kostenstijging van ten minste € 900 miljoen. Het bedrag is indicatief en dus nog in beweging (om die reden nog niet opgenomen in bovenstaande schatting). De eerste bevindingen zijn op 13 december 2022 aan de Tweede Kamer gemeld in "Antwoorden vragen VGR17 ERTMS" (https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2022/12/13/commissieverzoek-vgr-17-ertms).
- 31 december 2021Rapportage€2514,3 mlnHet beschikbare programmabudget is in de afgelopen verslagperiode gewijzigd naar € 2.514,3 miljoen. De stijging wordt vrijwel volledig veroorzaakt door de indexering van de kosten naar prijspeil 2021. Met de gerealiseerde uitgaven van € 84,2 miljoen over verslagperiode VGR16 komt het totaal gerealiseerde uitgaven op € 363,3 miljoen.
- 31 december 2020Rapportage€2500,0 mlnHet beschikbare programmabudget is in de afgelopen verslagperiode van € 2.472 miljoen gewijzigd naar € 2.461 miljoen, als gevolg van een afboeking van € 11 miljoen van een EU-subsidie, doordat niet tijdig aan de subsidievoorwaarden kon worden voldaan. Met de gerealiseerde uitgaven van € 20,6 miljoen over verslagperiode VGR13 komt het totaal gerealiseerde uitgaven op € 207,3 miljoen.
- 30 juni 2020Rapportage€2500,0 mlnDoor de prijsbijstelling 2019 is het budget verhoogd met € 46 miljoen naar € 2,472 miljard. Met de gerealiseerde uitgaven van € 44,3 miljoen over verslagperiode VGR12 komt het totaal gerealiseerde uitgaven op € 186,7 miljoen.
- 31 december 2019Rapportage€2400,0 mlnDoor een aanvulling op de prijsbijstelling 2018 is het totaalbudget van het programma ERTMS met € 6,1 miljoen verhoogd naar € 2,426 miljard. In 2019 is voor € 13 miljoen verplicht (nu in totaal € 190,4 miljoen sinds de voorkeursbeslissing) en € 19,4 miljoen aan uitgaven gerealiseerd (netto in totaal € 142,4 miljoen sinds de voorkeursbeslissing). De actuele kosten zijn gebaseerd op de VGR 11 ERTMS, Kamerstuk 33652 nr. 74. De VGR11 bouwt voort op de VGR10, waarin een correctie op de gerealiseerde uitgaven is toegepast ten opzichte van de VGR9. Over de verslagperiode VGR1 - VGR9 is € 105,8 miljoen uitgaven gecorrigeerd naar € 95,6 miljoen. De gerealiseerde uitgaven in de verslagperiode VGR10 zijn € 27,4 miljoen. Met de gerealiseerde uitgaven van € 19,4 miljoen over verslagperiode VGR11 komt het totaal gerealiseerde uitgaven op € 142,4 mln.
- 31 december 2018Rapportage€2400,0 mlnZie VGR 9, kamerstuk 33652 nr. 63
- 30 juni 2018Initieel€2400,0 mlnBovenstaande cijfers conform VGR 9 (1 jan.2018 - 30 juni 2018), kamerstuk 33652 nr. 63 De totale kosten voor het Programma ERTMS bedragen € 2,562 miljard, inclusief BTW. Deze bestaan uit € 2,399 miljard investeringskosten, € 0,144 miljard ten behoeve van additioneel beheer en onderhoud en € 0,20 miljard voor overige posten (zoals bijvoorbeeld kosten ten behoeve van het historisch materieel).
CIO-oordelen, Gateway reviews, externe audits en andere reviews op dit project.
- 3 april 2025Interne review · Auditdienst Rijk (ADR)
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Alle documenten in het dossier zijn door de betrokken organisaties gereviewd. Het programma is conform de regeling Grote Projecten jaarlijks door de ADR gecontroleerd, met ingang vanaf 2015.
- 18 april 2024Interne review · Auditdienst Rijk (ADR)
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Alle documenten in het dossier zijn door de betrokken organisaties gereviewd. Het programma is conform de regeling Grote Projecten jaarlijks door de ADR gecontroleerd, met ingang vanaf 2015.
- 3 april 2023Interne review · Auditdienst Rijk (ADR)
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Alle documenten in het dossier zijn door de betrokken organisaties gereviewd. Het programma is conform de regeling Grote Projecten jaarlijks door de ADR gecontroleerd, met ingang vanaf 2015.
- 14 april 2022Review · ADR
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Alle documenten in het dossier zijn door de betrokken organisaties gereviewd. Het programma is conform de regeling Grote Projecten jaarlijks door de ADR gecontroleerd, met ingang vanaf 2015.
- 9 april 2021review · ADR
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Alle documenten in het dossier zijn door de betrokken organisaties gereviewd. Het programma is conform de regeling Grote Projecten jaarlijks door de ADR gecontroleerd, met ingang vanaf 2015. (Voortgangsrapportage 14)
- 29 mei 2020CIO-scan · CIO programma ERTMS
De Chief Information Officer (CIO) van het programma ERTMS heeft vanuit zijn eigenstandige rol een scan uitgevoerd om vast te stellen of de CIO aanbevelingen en adviezen uit het CIO-oordeel van 11 juni 2018 in voldoende mate opgevolgd en geborgd zijn.
- 29 mei 2020CIO-beschouwing · CIO programma ERTMS
De Chief Information Officer (CIO) van het programma ERTMS is door de stuurgroep ERTMS gevraagd zijn beschouwing over de definitieve rapportages van de externe toetsen uitgevoerd door ADSE en FOX-IT weer te geven in een notitie.
- 14 mei 2020review · Fox-IT
In navolging van de aanbevelingen van het Bureau ICT-toetsing (BIT) heeft het programma ERTMS maatregelen opgesteld. Fox-IT heeft de cybersecurity maatregelen die voor de start van de aanbestedingen afgerond dienen te zijn getoetst.
- 30 april 2020Review · ADSE
In navolging van de aanbevelingen van het Bureau ICT-toetsing (BIT) heeft het programma ERTMS maatregelen opgesteld. ADSE heeft de integrale systeemprestaties maatregelen die voor de start van de aanbestedingen afgerond dienen te zijn getoetst.
- 9 april 2020Review · ADR
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Alle documenten in het dossier zijn door de betrokken organisaties gereviewd. Het programma is conform de regeling Grote Projecten jaarlijks door de ADR gecontroleerd, met ingang vanaf 2015. (Voortgangsrapportage 12)
- 9 april 2019Review · ADR
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Alle documenten in het dossier zijn door de betrokken organisaties gereviewd. Het programma is conform de regeling Grote Projecten jaarlijks door de ADR gecontroleerd, met ingang vanaf 2015. (Voortgangsrapportage 10)
- 26 maart 2019Review · Adviescollege ICT-toetsing
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Het Bureau ICT-toetsing (BIT) is opgezet om te bepalen of bij de start van een rijksoverheidsproject of een project van een zelfstandig bestuursorgaan (zbo) met een groot ICT-deel is voldaan aan enkele cruciale eisen.
- 13 juli 2018Review · Bureau Gateway
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Het betreft eenGateReview ten aanzien van de Programmabeslissing voor het programma ERTMS.
- 11 juni 2018CIO-oordeel · CIO's van het programma, NS en ProRail
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst Er is een toets uitgevoerd conform in het Handboek Portfoliomanagement Rijk is beschreven. Het gebruikte toetskader is gebaseerd op het Toetskader van het Bureau ICT-toetsing
- 8 mei 2018Review · ADR
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Alle documenten in het dossier zijn door de betrokken organisaties gereviewd. Het programma is conform de regeling Grote Projecten jaarlijks door de ADR gecontroleerd, met ingang vanaf 2015. (Voortgangsrapportage 8)
- 12 maart 2018Review · BCG
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst In 2017 is door BCG getoetst of de uitgangspunten waarop programmabeslissing is gebaseerd nog stevig staan. BCG onderschrijft gemaakte keuzes. De aanbevelingen van BCG mbt de aanbesteding en conctracteringstrategie, het opnemen van een proefbaanvak en uitrolvolgorde zijn uitgewerkt en hebben geleid tot aanpassingen in het dossier.
- 12 april 2017Review · ADR
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Alle documenten in het dossier zijn door de betrokken organisaties gereviewd. Het programma is conform de regeling Grote Projecten jaarlijks door de ADR gecontroleerd, met ingang vanaf 2015. (Voortgangsrapportage 6)
- 8 april 2016Review · ADR
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Alle documenten in het dossier zijn door de betrokken organisaties gereviewd. Het programma is conform de regeling Grote Projecten jaarlijks door de ADR gecontroleerd, met ingang vanaf 2015. (Voortgangsrapportage 4)
- 17 april 2015Review · ADR
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Alle documenten in het dossier zijn door de betrokken organisaties gereviewd. Het programma is conform de regeling Grote Projecten jaarlijks door de ADR gecontroleerd, met ingang vanaf 2015. (Voortgangsrapportage 2)
- 9 mei 2014Review · ADR
Om te komen tot een goede zorgvuldige aanpak is het dossier regelmatig en grondig intern en extern getoetst. Alle documenten in het dossier zijn door de betrokken organisaties gereviewd. Het programma is conform de regeling Grote Projecten jaarlijks door de ADR gecontroleerd, met ingang vanaf 2015. (Basisrapportage)
Partijen die aan dit project hebben meegewerkt volgens het Rijks ICT-dashboard.
- Ontwikkelwijze
- Waterval
- AcICT-advies gehad
- Ja
- Geschatte levensduur
- 25+ jaar