In uitvoeringVernieuwing

Digitaal stelsel omgevingswet (DSO)

→ Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening· Mona Keijzer

/ Budget & kosten

Origineel budget

€104,07 mln

Actueel budget

€238,20 mln

Gerealiseerd

€226,40 mln

Δ t.o.v. origineel

+118%

Start

18 januari 2017

Verwachte einddatum

31 december 2028

Laatste peildatum

31 december 2025

/ Aanleiding

De Omgevingswet staat voor een goede balans tussen benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. De wet zorgt voor een samenhangende benadering van de leefomgeving en bundelt wetgeving en regels voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. De wet biedt ruimte voor lokaal maatwerk en beoogd betere en snellere besluitvorming. De Omgevingswet biedt daarmee noodzakelijk instrumentarium voor de grote transitie-opgaven in de leefomgeving in Nederland. Een spoedige, maar ook zorgvuldige inwerkingtreding van de Omgevingswet is wenselijk zodat de instrumenten en werkwijze van de Omgevingswet deze noodzakelijke transities beter mogelijk maken. Zo wordt gezorgd voor een eenduidige en integrale afweging over de verdeling en inrichting van de fysieke leefomgeving. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) ondersteunt de uitvoering van de Omgevingswet. Het is op basis van bestuurlijke afspraken stap voor stap ontwikkeld via een gezamenlijk opdrachtgeverschap vanuit van Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen. Dit is gedaan in samenwerking met gebruikers zoals het bedrijfsleven. Het bestaat uit decentrale systemen van honderden verschillende overheden en de centrale onderdelen van de landelijke voorziening (DSO-LV). Het Digitaal Stelsel omgevingswet is daarmee niet één groot ICT-systeem, het is - met respect voor de bestuurlijke verhoudingen - een geordend, verbonden en samenhangend geheel van wet- en regelgeving, afspraken en digitale voorzieningen, gegevens en bronnen. Overheden bepalen daarin zelf hun transitiepad onder regie van de hen vertegenwoordigende organisaties VNG, IPO en UvW. Bijvoorbeeld door prestatieafspraken te maken met marktpartijen. De onderdelen van de landelijke voorziening DSO zijn opgeleverd en beschikbaar. De oefenomgeving van DSO-LV is voor overheden beschikbaar via de volgende link: Home - Omgevingsloket (overheid.nl) Het juridisch kader voor het DSO bepaalt wat in dit digitale stelsel onder de verantwoordelijkheid van de minister voor VRO valt en wat niet. Dit is vastgelegd in de Omgevingswet met de Invoeringswet, Omgevingsbesluit met het Invoeringsbesluit en tenslotte de Omgevingsregeling met de Invoeringsregeling. In 2020 is dit wettelijk traject voltooid. Het parlementair traject van invoering voorziet in een bijzondere aanvullende stap waarbij de Eerste en Tweede Kamer ook moeten instemmen met de datum van inwerkingtreding (via voorhang van het Koninklijk Besluit). De Kamer wordt diepgaand geïnformeerd over alle aspecten. Deze treft u o.a. aan via deze link: Kamerbrieven en Kamervragen - Aan de slag met de Omgevingswet De rapportage aan de Kamer over de overheden die hun systemen aansluiten op de verschillende onderdelen van DSO-LV om te voldoen aan de gestelde criteria treft u hier aan: Aansluitmonitor DSO - Aan de slag met de Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet is voorzien van financiële afspraken tussen de samenwerkende overheden over deze stelselherziening. Dit gebeurt op basis van een integraal financieel beeld waarover de Kamer geïnformeerd wordt. De zogenaamde 0-meting van dit IFB is op 5 februari 2021 en 12 maart 2021 toegezonden. Een geactualiseerd Integraal Financieel Beeld is in juni 2023 naar de Kamers gezonden. De komende periode wordt samen met de bestuurlijke partners naar de eerder gemaakte keuzes, prioriteringen en het tempo waarin het voorgenomen ‘DSO-LV basisniveau’ gerealiseerd kan worden gekeken. De herijkte planning voor de afbouw van het 'DSO-LV basisniveau' wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2025 ter besluitvorming aan de bestuurlijke partners voorgelegd. Naast het herijken van de planning, vallen ook de kosten voor de voorgenomen afbouw hoger uit dan eerder begroot. Vanwege de financiële impact van het extra uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet en hogere kosten als gevolg van prijsstijgingen is er een negatief effect op de kosten. Op dit moment wordt nog hard gewerkt om de ramingen op te leveren. De financiële gevolgen zijn onderdeel van voorgenoemde interbestuurlijke besluitvorming. Over de uitkomsten van deze interbestuurlijke besluitvorming zal ik u via mijn voortgangsbrieven informeren. Zie ook Kamerstukken II 2023/24, 33.118, nr. 281 en Kamerstukken II 2024/2025, 33.118, nr. 287. Informatie over de adviezen van het Adviescollege ICT (AcICT) over DSO-LV zijn te vinden de volgende website: www.adviescollegeicttoetsing.nl Alle overige informatie over de voortgang is te vinden via: www.aandeslagmetdeomgevingswet.nl en www.iplo.nl

Toelichting

Het programma DSO kent een aantal ontwikkelprojecten. Het aantal functiepunten zoals weergegeven betreft het totaal van de functiepunten zoals bekend bij het programma. d.d. 31 december 2016.

/ Herijkingen

Tijdlijn van budget-wijzigingen en voortgangsrapportages — direct uit het dashboard.

31 december 2025
Herijking
€238,2 mln
Reden: Tegenvallers binnen project
De daadwerkelijk gerealiseerde kosten over 2022 tot en met 2024 zijn inmiddels in beeld en de Tweede Kamer is van in kennis gesteld middels de voortgangsbrief. Ook de kosten van 2025 zijn verwerkt binnen bovenstaande tabel en vallen binnen de raming. Tevens is er een nieuwe inschatting gemaakt voor de afronding van de restpunten.
31 december 2024
Herijking
€177,5 mln
Reden: Tegenvallers binnen project
Er liggen meerdere oorzaken ten grondslag aan de toename van de kosten. Allereerst heeft het tweemaal uitstellen van de inwerkingtreding geleidt tot meerkosten.17 Door het uitstel moesten bijvoorbeeld productieteams langer draaien. Daarnaast komt een deel van de toename doordat de ontwikkelkosten van KOOP/Logius voor de LVBB vanaf begin 2023 zijn meegenomen in de ramingen en realisatiecijfers voor het basisniveau, inclusief de «historische» kosten die door KOOP/Logius tot en met eind 2022 zijn gemaakt. Ook zijn er meerkosten ontstaan naar aanleiding van diverse toezeggingen aan de Kamers, koepels en de uitvoeringspraktijk, zoals bijvoorbeeld de Raad van State. Ook de opvolging van de BIT/AcICT adviezen hebben onder meer tot extra investeringen geleid. Verder heeft onzekerheid rondom de duur en financiering van het restant van de afbouw geleid tot meer inzet van tijdelijk personeel met hogere kosten tot gevolg. Tot slot wordt een deel van de toename veroorzaakt door prijsstijgingen (inflatie) de afgelopen jaren. De volledige toename van de kosten tot en met eind 2024 is opgevangen binnen de VRO-begroting (voorheen BZK-begroting).
31 december 2023
Rapportage
€177,5 mln
Reden: Implementatie in organisatie
De daadwerkelijke realisatie over 2022 en 2023 is nog niet volledig in beeld en zal worden gewijzigd indien gereed. In juli 2024 zal de Tweede Kamer via de voortgangsbrief verder geïnformeerd worden over de stand van zaken ontwikkeling van het DSO-LV.
31 december 2022
Herijking
€177,5 mln
Reden: Tegenvallers binnen project
In 2022 is het totaalbudget voor het ontwikkelen van het DSO-LV opgehoogd met € 5,5 mln. naar € 177,5 mln vanwege verplaatsing inwerktredingsdatum van de Omgevingwet naar 1 juli 2022. De daadwerkelijke realisatie over 2022 is nog niet volledig in beeld en zal worden gewijzigd indien gereed.
31 december 2021
Rapportage
€172,0 mln
Per einde van het programma zijn voor de ontwikkeling van het DSO-LV uitgaven voorzien van totaal € 172,0 mln. In het voorjaar 2021 zijn de kosten herijkt na tegenvallers in de ontwikkeling van de planketen en onvoorziene werkzaamheden die zijn voortgekomen uit adviezen in de vervolgtoets van het BIT en Gateway Review II in oktober 2020.
1 juli 2021
Herijking
€172,0 mln
Reden: Tegenvallers binnen project
Per einde van het programma zijn voor de ontwikkeling van het DSO-LV uitgaven voorzien van totaal € 172,0 mln. In het voorjaar 2021 zijn de kosten herijkt na tegenvallers in de ontwikkeling van de planketen en onvoorziene werkzaamheden die zijn voortgekomen uit adviezen in de vervolgtoets van het BIT en Gateway Review II in oktober 2020.
31 december 2020
Rapportage
€142,0 mln
De kostenraming van het programma is per 31 december 2020 geactualiseerd. Per einde van het programma worden voor de ontwikkeling van het DSO uitgaven voorzien van totaal € 142,0 mln inclusief risioreservering. Wanneer zich in 2021 nieuwe risico's voordoen is herijking van het budget noodzakelijk.
31 december 2019
Rapportage
€134,8 mln
De kostenraming van het programma is per 31 december 2019 geactualiseerd. Er hebben zich enkele voorziene risico’s voorgedaan, waardoor een beroep op de risicoreservering noodzakelijk was. De meest actuele raming van het project is € 134,8 mln. Dit is binnen de oorspronkelijke raming van € 142 mln inclusief risicoreservering. Er resteert derhalve € 7,2 mln aan risicoreservering die -indien nodig- voor afbouw van het DSO basisniveau kan worden ingezet.
31 december 2018
Rapportage
€116,9 mln
In oktober 2018 is de kostenraming voor het programma bijgesteld. Eind 2016 zijn de eerste projecten in uitvoering gegaan. Sinds 2017 is het DSO volledig in uitvoering. Gedurende de uitvoering zijn er risico's opgetreden en gemitigeerd. Dit heeft geleid tot een toename van de totaal geraamde kosten welke uit de risicoreservering worden bekostigd. De kostenraming van DSO scenario 2 inclusief risicoreservering komt uit op € 140,6 mln. De Kamer verzoekt de regering, het BIT in december 2019 een update te laten doen naar de voortgang en stand van zaken van het Digitaal Stelsel Omgevingswet, en de Kamer over de uitkomsten te informeren.
31 december 2017
Rapportage
€111,6 mln
Eind 2016 zijn de eerste projecten in uitvoering gegaan. Sinds 2017 is het DSO volledig in uitvoering. Gedurende de uitvoering zijn er risico's opgetreden en gemitigeerd. Dit heeft geleid tot een toename van de totaal geraamde kosten welke uit de risicoreservering worden bekostigd. De kostenraming van DSO scenario 2 (inclusief risicoreservering) komt per saldo wederom uit op € 142 mln.
31 december 2016
Rapportage
€104,1 mln
Het Programmaplan 2016-2017 is vastgesteld in het Bestuurlijk Overleg van 18 januari 2017. In 2015 en 2016 heeft de kwartiermakersfase voor het Programma Implementatie Omgevingswet plaatsgevonden. In deze periode is reeds 20,58 mln gerealiseerd.
25 mei 2016
Initieel
€104,1 mln

/ Tweede Kamerstukken

/ AcICT-advies

→ over het Adviescollege ICT-toetsing

Dit project is getoetst door het Adviescollege ICT-toetsing — een onafhankelijk adviescollege dat grote Rijks-IT-projecten op haalbaarheid, risico's en kwaliteit beoordeelt. Originele adviezen (PDF + Kamerbrief) staan op adviescollege-ict.nl/adviezen.

7 september 2017
AcICT
Adviescollege ICT-toetsing
Het Bureau ICT-toetsing (BIT) heeft waardering voor het streven om met de nieuwe Omgevingswet en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) de wetgeving en lokale regels, het aanvragen van vergunningen en het doen van meldingen eenvoudig en inzichtelijk te maken voor burgers en bedrijven. Wij vinden echter dat het huidige ontwerp van het DSO een te grote stap ineens is en zijn bang dat daarmee de realisatie van de in het Bestuursakkoord uitgewerkte ambitie in gevaar komt.
lees advies (PDF) ↗detailpagina AcICT ↗Kamerbrief ↗

/ Overige toetsen

CIO-oordelen, Gateway reviews, externe audits en andere reviews op dit project.

15 november 2017
ICT markttoets · Nederland ICT
https://www.nederlandict.nl/news/rapportage-ict-markttoets-digitaal-stelsel-omgevingswet-open-stelsel-gepubliceerd/
14 april 2017
Externe review · KPMG
Kostenraming
31 oktober 2016
Oordeel · CIO oordeel
30 september 2016
Audit · Gateway review
31 december 2014
ICT haalbaarheidsonderzoek · ICT Haalbaarheidsonderzoek

/ Leveranciers

→ alle leveranciers

Partijen die aan dit project hebben meegewerkt volgens het Rijks ICT-dashboard.

Kennis- en Exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (koop)Consortium DSO (7 overheden)

/ Aanvullend

Ontwikkelwijze: Agile
AcICT-advies gehad: Ja
Functiepunten: 5.300
Geschatte levensduur: 25+ jaar

/ Bronnen

Rijks ICT-dashboard ↗rijksictdashboard.nl ↗